آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
40
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
الهى همان فضل الله آشتيانى مستشار ديوان عالى تمييز است كه استاد سيد جلال الدين آشتيانى كرارا به اين كه نسخهاى از تعليقات آقا على بر اسفار به خط اصل را نزد ايشان ديده اشاره كردهاند ، « 1 » آن مرحوم فردى موثق است و شهادت او به اينكه نسخه چاپ سنگى از نسخهء اصل مصنف استنساخ شده است كافى است ، بعلاوه نسخهء خطى كتابخانه آيت الله مرعشى ( حاوى ربع اول رساله ) نيز مؤيد اين انتساب است . ثانيا تصريح شيخ آقابزرگ كه اواخر حيات آقا على را درك كرده است ، در الذريعه به تنهايى براى چنين انتسابى كافى است . ثالثا : شهرت فراوان اين رساله رافع هرگونه ابهامى در نحوهء انتساب اين اثر به حكيم مؤسس است . رابعا و از همه مهمتر ، سبك و سياق مطلب ، اشتراك محتوا با برخى از آثار ديگر آقا على بويژه رسالة فى الوجود الرابط و حتى گاهى وحدت عبارات و بطور كلى سطح اين اثر همگى دلالت بر صحت انتساب رساله به حكيم طهرانى دارند . ظاهرا آقا على براى رسالهء خود عنوانى برنگزيده است ، در نسخهء خطى ناقص ، رساله فاقد عنوان است . در چاپ سنگى عنوان « رسالة فى مباحث الحمل » انتخاب شده است . شيخ آقابزرگ آن را « الرسالة الحملية » ناميده است ، در افست چاپ سنگى ، عنوان « رسالة فى بيان اقسام الحمل » به چشم مىخورد . در نخستين چاپ حروفى ، اين رساله « رسالهء حمليه » ناميده شده ، هرچند در مقدمهء آن آمده است : « رسالهاى در اقسام حمل معروف به رسالهء حمليه » ، و عنوان بالاى صفحات « رسالة فى مباحث الحمل » ذكر شده است ، ما عنوان نخستين را گوياتر دانسته ، رساله را با همان عنوان ناميديم ، هرچند عنوان الرسالة الحملية نيز بلا اشكال است ، اما جهت هماهنگى با عناوين ديگر رسائل حكيم مؤسس ( فى التوحيد ، سبيل الرشاد فى اثبات المعاد ، فى الوجود الرابط ) عنوان ( فى مباحث الحمل ) را سازگارتر دانستيم ، و الامر سهل . اين رساله در سال 1363 هجرى شمسى توسط شركت انتشارات علمى و فرهنگى در 83 صفحه با تصحيح و تحقيق متن و فهرست مطالب با عنوان رسالهء حمليه منتشر شد . رسالهء حمليه نخستين اثر آقا على كه به شكل حروفى منتشر شده است . مصحح محترم
--> ( 1 ) . مقدمه المسائل القدسية ص 55 و مقدمه المظاهر الالهية ص 25 ، شرح حال و آراء فلسفى ملا صدرا : « اسفار مرحوم آقا على كه مشتمل بر همهء حواشى اوست و حواشى را به خط خود نوشته در كتابخانهء دانشمند محترم فضل الله خان آشتيانى مستشار سابق ديوان عالى تمييز موجود است . . . »